Trashëgimia kulturore, veçanërisht trashëgimia jomateriale, luan një rol vendimtar në kuptimin e shoqërive historike dhe ruajtjen e vazhdimësisë kulturore. Trashëgimia jomateriale, e cila përfshin traditat, ritualet, gjuhët dhe shfaqjet, mbështetet në mënyrë unike nga pjesëmarrja aktive e komuniteteve. Kjo formë e trashëgimisë ofron potencial të konsiderueshëm arsimor, duke angazhuar si qytetarët ashtu edhe brezin e ri në trashëgiminë e gjallë të kulturës së tyre.

Ndërsa Shqipëria nis rrugën e saj drejt anëtarësimit në BE, vendi duhet të prezantojë në mënyrë autentike trashëgiminë e saj të pasur kulturore, duke përqafuar vlerat, ritualet dhe praktikat unike shpirtërore në përputhje me moton e BE-së, “Të Bashkuar në Diversitet”. Kjo qasje nxit një kuptim më të thellë të së kaluarës së Shqipërisë dhe përmirëson praktikat bashkëkohore kulturore dhe politikëbërëse, duke synuar për strategji më efektive të ruajtjes së trashëgimisë jomateriale. Miratimi i fundit i LIGJIT nr. 27/2018 për trashëgiminë dhe muzetë e nënvizon këtë angazhim, duke përcaktuar qartë trashëgiminë jomateriale dhe rolet e institucioneve përgjegjëse.

Trashëgimia jomateriale e Shqipërisë është e pasur, duke reflektuar rrënjët e saj të lashta, qëndrueshmërinë dhe respektin e thellë për komunitetin, natyrën dhe traditën. Nëpërmjet këngës, vallëzimit dhe ritualit, këto praktika vazhdojnë të formësojnë identitetin e shqiptarëve dhe të ruajnë lidhjen e tyre me të kaluarën.

Megjithatë, për shkak të modernizimit, hapjes shoqërore, emigrimit, brezit të ri që lexon më pak dhe ndikimit të internetit dhe platformave online, ekziston rreziku që traditat gojore, vlerat dhe identiteti kombëtar të zvogëlohen.

Në këtë kuadër, DMO Albania, në bashkëpunim me EU Policy Hub, po lançojnë një projekt të ri të titulluar “Trashëgimia është marka jonë”. Financuar nga Bashkimi Evropian, projekti do të zgjasë dy vjet, duke filluar nga 14 janari 2025 dhe duke përfunduar më 14 janar 2027.

Projekti synon kryesisht ruajtjen dhe promovimin e trashëgimisë jomateriale shqiptare përmes tregimit, krijimit të produkteve artistike dhe edukimit të të rinjve për trashëgiminë jomateriale.

Nisma integron disa qasje të provuara, duke përfshirë rrjetëzimin, platformat arsimore dhe virtuale, aktivitetet e të mësuarit nga kolegët dhe shkëmbimin e praktikave më të mira nga vendet e tjera.

Nëpërmjet kësaj nisme, ne duam të përcjellim një mesazh për shqiptarët dhe vizitorët: Trashëgimia është marka jonë dhe ne duhet të krenohemi me të.

Me shume rreth projektit Home – Albania Heritage

Ky projekt tregon historinë e të mbijetuarve shqiptarë nga kampi famëkeq i përqendrimit në Mauthausen në Austri, duke formësuar, regjistruar historitë e tyre personale dhe duke mbledhur dokumente nga arkivi shqiptar në lidhje me periudhën e nazizmit në Shqipëri. Tregimet janë unike, pasi te mbijetuarit i shpëtojnë ferrit për të jetuar në një ferr tjetër, në regjimin Komunist të Diktatorit Enver Hoxha. Disa prej tyre u burgosën përsëri në diktaturë, të konsideruar si spiunë ose bashkëpunëtorë të armiqve të huaj.
Qëllimi ynë nuk është vetëm mbledhja dhe regjistrimi i historive të tyre, por krijimi i mundësive arsimore për brezat e rinj, t’u ofrojmë atyre mjete për të mësuar këtë pjesë të historisë, nga këndvështrimi i shqiptarëve. Projekti do të krijojë një dhomë arkivi të gjallë në Muzeun Historik Kombëtar të Shqipërisë, për të lidhur institucionin me qytetin dhe me komunitetin, veçanërisht me brezat e rinj që nuk dinë shumë për këtë periudhë. Një ekspozitë dhe një tregim dixhital do të çojë audiencën në vendet e asaj periudhe, të shoqëruar nga zërat e të mbijetuarve shqiptarë.
Njerëzit e mbijetuar dhe familjarët e tyre nga Shqipëria (Tirana, Durrësi, Vlora) do të tregojnë historinë e tyre si viktima të nazizmit dhe më pas si të mbijetuar në komunizëm. Përmes bashkëpunimit kombëtar dhe ndërkombëtar ne do të mundësojmë një projekt inovativ multimedial për të edukuar brezat se ajo që ka ndodhur, nuk duhet të përsëritet më kurrë.
Ideja:
Qëllimi i projektit është te rrefejme këtë pjesë të munguar të historisë me kërkim historik, ekspozita, regjistrime, dhe aktivitete edukative per brezat e rinj. Të paktën 8 histori të personave të mbijetuar do regjistrohen dhe bëhen pjesë e një dokumentari, ekspozite, dhe një serie botimesh e esesh.

Activitetet e projektit:

1. Kerkim shkencor dhe historik per kete pjese te historise shqiptare, fakte, emra, dhe itinerare te shqiptareve te arrestuar te derguar ne kampet naziste gjate LIIB
2. Regjistrimi i te pakten 8 historive te njerezve qe kane vuajtur ne kampin Mathausen
3. Hapja e ekspozites me gjithe faktet e mbledhura ne Muzeun Historik Kombetar. Shetitja e kesaj ekspozite ne Durres dhe Vlore
4. Prodhimi i nje dokumentari me historite e shqiptareve ne Mathausen dhe transmetimi ne media
5. Nje forum me gjithe akademiket, historianet per t’iu prezantuar gjithe gjetjet, faktet, dhe per ti perfshire ne kurrikula per studentet
6. Krijimi i nje portali me gjithe matieralet e regjistruara dhe te gjetura qe do perdoret nga kerkuesit dhe studentet
7. Konkurs esesh me te rinjte, nxenes te shkollave te mesme per kete teme te historise. Perzgjedhja e fituesve